Çocuğunuz ilk kez bir dil ve konuşma terapistiyle görüşecekse, bu görüşmeyi ona nasıl anlatacağınız konusunda kararsız kalabilirsiniz. “Konuşmanı düzeltmeye gideceğiz” demek doğru mu? Görüşmede neler yapılacağını önceden anlatmak gerekir mi?
Hazırlığın amacı çocuğun görüşmede iyi performans göstermesini sağlamak değildir. Nereye gideceğini ve orada genel olarak neler olacağını yaşına uygun, sade ve gerçekçi bir dille anlatmaktır.
Çocuğuma Ne Söyleyebilirim?
Açıklamanın uzunluğu çocuğun yaşına ve dili anlama becerilerine göre değişebilir. Küçük bir çocuk için birkaç cümle yeterli olabilir:
“Yarın bir dil ve konuşma terapistiyle tanışacağız. Seninle bazı oyunlar ve etkinlikler yapacak. Ben de seninle geleceğim.”
Çocuk neden gittiğinizi sorarsa başvuru nedenine uygun, kısa bir açıklama yapabilirsiniz. Örneğin bazı konuşma seslerini söylemekte zorlanan bir çocuğa:
“Bazı sesleri söylerken zorlandığını biliyoruz. Görüşeceğimiz kişi seni dinleyecek ve sana nasıl yardımcı olabileceğine bakacak.”
İlk görüşmeyi, mutlaka hemen terapiye başlanacak bir buluşma gibi anlatmak gerekmez. Öncelikle çocuğu tanımak ve dil, konuşma ve iletişim becerilerini değerlendirmek amaçlanır.
“Konuşmanı Düzeltmeye Gidiyoruz” Demeli miyim?
“Yanlış konuşuyorsun”, “Konuşmanı düzeltecek” veya “Artık doğru söylemeyi öğreneceksin” yerine, görüşmenin amacını yardım ve destek üzerinden açıklayabilirsiniz.
Çocuk yaşadığı güçlüğün farkındaysa bunu yok saymak da gerekmez. Örneğin:
“Bazen söylediklerini anlatmakta zorlandığını fark ediyoruz. Sana nasıl destek olabileceğimizi öğrenmek için görüşeceğiz.”
Amaç, çocuğun yaşadığı güçlüğü dürüstçe konuşurken kendisinde “yanlış” bir şey olduğu mesajını vermemektir. Çocuğun yanında “Kimse ne dediğini anlamıyor” veya “Hiçbir şeyi doğru söyleyemiyor” gibi genellemelerden kaçınabilirsiniz. Ayrı konuşmak istediğiniz hassas konuları ise terapistle önceden paylaşabilirsiniz.
“Doktora Gidiyoruz” Demek Doğru mu?
Görüşeceğiniz kişinin mesleğini doğru adlandırmak için “Dil ve konuşma terapistiyle görüşeceğiz” diyebilirsiniz. Küçük bir çocuğa meslek adını ayrıntılı olarak açıklamak zorunda değilsiniz; orada neler yapabileceğini somut biçimde anlatabilirsiniz.
Görüşmede Neler Olacağını Anlatmalı mıyım?
Kısa bir açıklama yapabilirsiniz; ancak bütün ayrıntıları önceden anlatmanız gerekmez. Görüşmenin nasıl ilerleyeceğini önceden terapiste sorarak çocuğunuza doğru bilgi verebilirsiniz.
Çocuğun yaşına ve değerlendirme ihtiyacına göre oyunlar, sohbet, resimler ve farklı etkinlikler kullanılabilir. Bazı sözcükleri söylemesi, soruları yanıtlaması veya yönergeleri takip etmesi istenebilir. Gerektiğinde standardize değerlendirme araçlarından yararlanılabilir.
Bu nedenle “Sadece oyun oynayacaksınız” yerine “Bazı oyunlar ve etkinlikler yapacaksınız” demek daha gerçekçi olur. “Çok eğleneceksin” veya “Hiç sıkılmayacaksın” gibi garanti edemeyeceğiniz sözler vermeniz gerekmez.
Görüşmeden Önce Çocuğumu Çalıştırmalı mıyım?
Değerlendirmeye hazırlık için sözcük ezberletmek, söyleyemediği sesleri yoğun biçimde çalıştırmak veya sorulabileceğini düşündüğünüz soruların cevaplarını öğretmek gerekli değildir. Amaç, çocuğun mevcut becerilerini ve hangi alanlarda desteğe ihtiyaç duyduğunu anlamaktır.
“Her şeyi doğru yap”, “Sorulara güzel cevap ver” veya “Bakalım kaç tane bileceksin” gibi ifadeler yerine şöyle söyleyebilirsiniz:
“Bilmediğin veya yapamadığın bir şey olursa sorun değil.”
Görüşmede yalnızca doğru cevaplara bakılmaz. Çocuğun nasıl iletişim kurduğu, etkinlikleri nasıl anladığı ve hangi desteklerden yararlandığı da değerlendirilir. İlk görüşmede çekingen davranması veya evdeki bütün becerilerini göstermemesi başarısız olduğu anlamına gelmez.
Çocuğum Gitmek İstemezse Ne Söyleyebilirim?
Önce neden gitmek istemediğini anlamaya çalışabilirsiniz. Kendini sözel olarak ifade edebilen bir çocuğa:
“Gitmek istemediğini görüyorum. Seni düşündüren bir şey var mı?”
diye sorabilirsiniz. Yanıtına göre kısa ve somut bilgi verebilirsiniz. Daha küçük bir çocuk için “Birlikte gideceğiz, önce tanışacağız” gibi bir açıklama kullanılabilir. Belirgin bir kaygısı veya yeni ortamlara alışmasını zorlaştıran bir durum varsa bunu görüşmeden önce terapiste bildirebilirsiniz.
Aile Neleri Hazırlayabilir?
İlk sözcüklerin ve cümlelerin yaklaşık ne zaman başladığını, sizi kaygılandıran durumları ve çocuğun farklı ortamlarda nasıl iletişim kurduğunu gözden geçirebilirsiniz. Varsa önceki değerlendirme raporları, işitme değerlendirmeleri ve öğretmen gözlemleri de yararlı olabilir. Bütün tarihleri hatırlamanız veya kapsamlı bir dosya hazırlamanız zorunlu değildir.
Kısacası: Çocuğu görüşmeye çalıştırmak yerine, ne olacağını dürüst ve anlaşılır biçimde anlatmak yeterli bir başlangıçtır. Görüşme, çocuğun başarısını ölçmek için değil; becerilerini ve destek ihtiyaçlarını anlamak için yapılır.
İlk görüşmeden sonraki adımlar, hedeflerin belirlenmesi ve gelişimin takibi değerlendirme ve terapi süreci sayfasında ele alınmaktadır.
Kaynak
ASHA – Dil ve konuşma bozukluklarının değerlendirilmesi. Değerlendirme bileşenleri için başvurulmuştur; örnek konuşma cümleleri doğrudan kaynak alıntısı değildir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Bireysel değerlendirme veya terapi önerisi yerine geçmez.